ทำไมผลงานของ ถวัลย์ ดัชนี ยังคงได้รับความสนใจในตลาดประมูล?ย้อนดู 9 ผลงานและราคาประมูลสำคัญจาก Bangkok Art Auction

2 วันที่ผ่านมา
ยาว 1 นาที

หากพูดถึงศิลปินไทยที่มีภาษาทางศิลปะชัดเจนจนสามารถจดจำได้ตั้งแต่แรกเห็น ชื่อของ ถวัลย์ ดัชนี ย่อมอยู่ในลำดับต้น ๆ ของวงการศิลปะไทย เส้นสีดำที่ฉับไวและทรงพลัง รูปร่างของสัตว์ เขา กระดูก กล้ามเนื้อ และองค์ประกอบจากธรรมชาติ ถูกนำมาสร้างเป็นโลกทางศิลปะที่เต็มไปด้วยพลัง ความเคลื่อนไหว และความหมายที่ซ้อนอยู่ระหว่างมนุษย์ ธรรมชาติ ความเชื่อ และพุทธปรัชญา

ถวัลย์เกิดที่จังหวัดเชียงรายในปี 1939 ก่อนเข้าศึกษาที่โรงเรียนเพาะช่าง และต่อมาที่คณะจิตรกรรม ประติมากรรมและภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ก่อนเดินทางไปศึกษาต่อที่ Rijksakademie van beeldende kunsten ในกรุงอัมสเตอร์ดัม ประเทศเนเธอร์แลนด์ ประสบการณ์จากทั้งโลกศิลปะตะวันตกและรากฐานทางวัฒนธรรมตะวันออกมีส่วนสำคัญต่อการพัฒนาภาษาศิลปะของเขา จนในเวลาต่อมาถวัลย์ได้รับการยกย่องเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) ประจำปี 2001

แต่สิ่งที่ทำให้งานของถวัลย์มีความสำคัญไม่ได้อยู่เพียงที่ประวัติหรือสถานะของศิลปิน หากอยู่ที่ความสามารถในการสร้าง “ภาษาของตัวเอง” ขึ้นมาได้อย่างชัดเจน รูปสัตว์ที่ปรากฏอยู่บ่อยครั้งในผลงาน ไม่ว่าจะเป็นม้า ควาย ช้าง นก หรือสิ่งมีชีวิตที่ถูกแปรรูปจนเกือบกลายเป็นกึ่งสัตว์กึ่งนามธรรม ไม่ได้ทำหน้าที่เป็นเพียงวัตถุในภาพ แต่ถูกใช้เป็นสัญลักษณ์เพื่อพูดถึงพลัง สัญชาตญาณ ธรรมชาติ ชีวิต และภาวะภายในของมนุษย์

ความน่าสนใจอีกอย่างคือ ผลงานของถวัลย์ไม่ได้มีหน้าตาเพียงแบบเดียว แม้ภาพจำของคนจำนวนมากจะเชื่อมโยงเขากับงานสีดำและฝีแปรงอันหนักแน่น แต่ตลอดเส้นทางการทำงาน เขาสร้างผลงานด้วยเทคนิคหลากหลาย ตั้งแต่สีน้ำมันบนผ้าใบ สีน้ำมันบนกระดาษ งานวาดเส้น งานไม้ ไปจนถึงการใช้ทองคำเปลวร่วมกับเส้นดินสอหรือหมึก ความหลากหลายนี้ทำให้การมองงานของถวัลย์ผ่านเพียงภาพจำแบบเดียวอาจยังไม่เพียงพอ

เมื่อผลงานเหล่านี้เข้าสู่ ตลาดรอง (Secondary Market) ความแตกต่างระหว่างงานแต่ละชิ้นยิ่งเห็นได้ชัด เพราะแม้จะเป็นผลงานของศิลปินคนเดียวกัน แต่ปีที่สร้าง เทคนิค ขนาด ช่วงพัฒนาการ คุณภาพ สภาพผลงาน (Condition) ประวัติความเป็นเจ้าของ (Provenance) ความหายาก และบริบทของผลงาน ล้วนเป็นข้อมูลที่นักสะสมใช้พิจารณาประกอบกัน

Untitled, 1990 by Thawan Duchanee
Untitled, 2005 by Thawan Duchanee

ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ผลงานของถวัลย์ปรากฏบนเวทีประมูลทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศ และที่ Bangkok Art Auction เอง ก็มีผลงานของถวัลย์ผ่านการประมูลมาแล้วหลายรูปแบบ ตั้งแต่งานสีน้ำมันบนผ้าใบขนาดใหญ่ งานรูปสัตว์ ไปจนถึงงานบนกระดาษและงานวาดเส้น โดยผลงานที่คัดเลือกมาครั้งนี้ครอบคลุมช่วงเวลาตั้งแต่ปลายทศวรรษ 1970 ไปจนถึงปี 2012 และแสดงให้เห็นถึงระดับราคาที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน

Face of the Earth, 2012 by Thawan Duchanee
Untitled, 2010 by Thawan Duchanee

หนึ่งในตัวอย่างที่น่าสนใจคือความแตกต่างระหว่าง Face of the Earth (2012) ซึ่งเป็นงานสีน้ำมันและทองคำเปลวบนผ้าใบขนาด 200 × 150 เซนติเมตร กับ Untitled (2010) งานดินสอและทองคำเปลวบนกระดาษขนาดเพียง 34 × 21.5 เซนติเมตร แม้ขนาดและเทคนิคจะแตกต่างกันอย่างมาก แต่ทั้งสองชิ้นต่างได้รับความสนใจบนเวทีประมูลของ Bangkok Art Auction และสะท้อนให้เห็นว่ามูลค่าของงานไม่ได้ถูกกำหนดจาก “ขนาด” เพียงปัจจัยเดียว

Kanthaka, 2009 by Thawan Duchanee
Untitled, 2009 by Thawan Duchanee
ควาย, Year unknown by Thawan Duchanee
Elephant, 1979 by Thawan Duchanee
Horse, Year unknown by Thawan Duchanee

เช่นเดียวกับกลุ่มผลงานรูปสัตว์ ทั้ง Kanthaka, ควาย, ช้าง และ ม้า ที่แสดงให้เห็นว่า Subject ที่อาจดูใกล้เคียงกัน เมื่อถูกสร้างขึ้นต่างช่วงเวลา ต่างเทคนิค และต่างองค์ประกอบ ก็สามารถมีลักษณะเฉพาะและการตอบรับจากตลาดที่แตกต่างกันได้ ผลงานเหล่านี้จึงไม่ได้ช่วยให้เราเห็นเพียง “ราคาที่เคยเกิดขึ้น” แต่ยังช่วยให้เห็นพัฒนาการและความหลากหลายของภาษาศิลปะที่ถวัลย์ใช้ตลอดหลายทศวรรษ

นี่อาจเป็นหนึ่งในเหตุผลที่ทำให้ชื่อของ ถวัลย์ ดัชนี ยังคงปรากฏอยู่ในบทสนทนาของนักสะสมอย่างต่อเนื่อง เพราะการสะสมงานของศิลปินระดับนี้ไม่ได้มีเพียงเรื่องของชื่อเสียง แต่เป็นการพิจารณางานแต่ละชิ้นในฐานะส่วนหนึ่งของเส้นทางการสร้างสรรค์ที่ยาวนาน ทั้งช่วงเวลา เทคนิค แนวคิด และตำแหน่งของผลงานภายในโลกศิลปะของศิลปิน

และสำหรับนักสะสมที่ยังติดตามผลงานของ ถวัลย์ ดัชนี ปลายปีนี้ Bangkok Art Auction เตรียมนำผลงานของศิลปินกลับมาสู่เวทีประมูลอีกครั้งใน The Iconic Treasure 2026 วันที่ 15 พฤศจิกายน 2026 ณ Kunawong House Museum เปิดโอกาสให้นักสะสมได้พบกับผลงานจริงอย่างใกล้ชิด รวมถึงผลงานสำคัญในระดับ Museum Piece ที่สะท้อนทั้งคุณภาพ ความหายาก และความโดดเด่นในเส้นทางการสร้างสรรค์ของศิลปิน